Manipulacja w coachingu

Coaching to forma współpracy, która w ostatnich latach cieszy się ogromną popularnością. Dzięki niej ludzie mogą realnie wpłynąć na rozwój życia osobistego i kariery zawodowej. Niestety nie każdy coach otrzymuje prawdziwe powołanie do tego zawodu. Niektórzy bowiem celowo starają się wywrzeć zły wpływ na swoim kliencie. Jak rozpoznać manipulacje w coachingu?

Manipulacja – jak rozpoznać?

Z definicji wiemy, że manipulacja działa nieetycznie i ma na celu wywieranie podświadomego wpływu na człowieka. Tymczasem manipulacja w coachingu często mylona jest z innymi, podobnymi aspektami, dlatego warto bliżej przyjrzeć się jej często subtelnym przejawom. Przypomnijmy zatem, że coaching opiera się na ścisłej współpracy coacha i klienta. W procesie coachingowym, coach pełni role osoby naprowadzającej klienta na właściwą drogę. Wykorzystuje jednak przy tym takie techniki, dzięki którym klient samodzielnie osiąga sukces. Sama współpraca opiera się na wzajemnym zaufaniu. Dlatego pierwszą nieprawidłowością może być sytuacja, w której coach buduje swój autorytet na bazie ,,jedynej i słusznej wiedzy”. W procesie prawidłowego coachingu, relacja dwóch stron jest niemal partnerska.

Subtelne symptomy

Jedną z pierwszych oznak manipulacji mogą być fałszywe obietnice nierealnie szybkich efektów. Ponadto zaczyna coraz bardziej narzucać własne zdanie, stopniowo odbierając klientowi autonomię. Przebiegły coach szybko wyczuje intencje i słabe strony klienta, a następnie będzie dostosowywać komunikaty w taki sposób, by wywrzeć na nim odpowiednie emocje. W skrajny przypadkach coach zaczyna krytykować i wywierać presję, posługując się przy tym własnym autorytetem. Manipulujący coach może też zaprzeczać swoim zamiarom, zatajać informacje lub odwoływać się do emocji klienta, żeby go kontrolować. Manipulację w coachingu trudno jest rozpoznać. Zwłaszcza, że sam jej proces zaczyna się bardzo niewinnie i może przybierać różne formy. Z jednej strony mogą to być nadmierne komplementy i obietnicę szybkiego progresu. Z drugiej zaczynamy z kolei obserwować coraz większe wywieranie presji, krytykę i wzbudzanie poczucia winy za własne niepowodzenia.

Fałszywa pomoc

Jak wyżej wspomnieliśmy, coach, który potrafi szybko znaleźć słabsze punkty klienta, szybko zacznie stosować komunikaty, które będą wywierać podprogowe działanie. Kolejnym przykładem wywierania presji może być tworzenie zadań ,,na już”, gdzie jak wiemy, w prawidłowym procesie coachingowym klient otrzymuje indywidualną przestrzeń do wprowadzania zmian. Manipulowany klient często nie zauważa, że wykonuje zbyt wiele zadań w stosunku do własnych możliwości. Coach często też nie ujawnia pełnych informacji, manipuluje faktami lub zmienia opowiadane wersje, co utrudnia klientowi krytyczną ocenę sytuacji. W skrajnej sytuacji może nastąpić wykorzystywanie emocji klienta w sposób niejawny, np. wywoływanie lęku, niepokoju czy chronicznego poczucia presji, które utrudniają racjonalne myślenie i decydowanie o sobie. Tymczasem co jest powodem manipulacji w coachingu? Przyczyny mogą być różne, jednak często jest to chęć jak największego zarobku. W związku z tym manipulujący coach robi wszystko, by utwierdzić klienta w przekonaniu, że potrzebuje on dodatkowych spotkań.

Groźne skutki

Manipulację w coachingu śmiało można porównać do przemocy psychicznej. Dlatego skutki mogą okazać się w tym przypadku równie tragiczne. Przede wszystkim klient zamiast otrzymać poczucie sprawczości, staje się jeszcze bardziej zagubiony. Co więcej – uważa, że brak efektów jest wyłącznie jego winą. W następstwie problemy mogą prowadzić do braku zaufania w stosunku do innych ludzi, a także do siebie i własnych możliwości. W skrajnych przypadkach, skutkiem mogą być zatem nawet zaburzenia psychiczne. Jeżeli coach działa w zespole, to wówczas w środowiskach korporacyjnych pseudo coaching bazujący na manipulacji, może prowadzić do wypalenia zawodowego pracowników oraz obniżenia morale i efektywności zespołu. Coach, u którego zostanie wykryta nieetyczna manipulacja, nie tylko traci reputacje, ale i może zostać pociągnięty do odpowiedzialności prawnej.

Podsumowanie

Manipulacja w coachingu jest zjawiskiem sprzecznym z podstawowymi zasadami i kodeksami etycznymi tego zawodu, które opierają się na uczciwości, zaufaniu i otwartości. Coaching definiujemy jako proces, w którym klient zachowuje wolność wyboru i zgodność działań z własnymi wartościami i potrzebami, co wyklucza manipulacyjne działania polegające na wywieraniu wpływu wbrew woli klienta. Manipulowanie klientem jest nieetyczne i może prowadzić do poważnych konsekwencji dla coacha, takich jak sankcje prawne, utrata reputacji oraz brak zaufania do metody coachingowej. Kluczowe jest więc, aby coaching pozostał transparentny, wolny od gier psychologicznych i ukierunkowany na dobro klienta, a wszelkie podejrzenia o manipulację były analizowane i eliminowane dla ochrony jakości i wiarygodności tego zawodu.

Przeczytaj także: Networking w biznesie